Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) Girne ilçesinde bulunan Bellapais Manastırı, yaklaşık 800 yıllık tarihi ve Gotik mimarisiyle Kıbrıs’ın önemli kültürel mirasları arasında yer alıyor. Beylerbeyi (Bellapais) köyünde, Beşparmak Dağları’nın eteklerinde yükselen yapı, Orta Çağ’dan günümüze ulaşan mimari özellikleri ve Akdeniz’e hâkim konumuyla öne çıkıyor.
Girne kıyılarını gören kayalık bir alana inşa edilen manastır, farklı dönemlerde yapılan eklemelerle bugünkü görünümüne kavuştu. Taş sütunlarla çevrili avlusu, kemerli geçişleri ve tarihî kilisesi, yapının Gotik mimari karakterini yansıtan başlıca bölümleri oluşturuyor.
Bellapais Manastırı’nın Tarihi 12’nci Yüzyıla Uzanıyor
Bellapais Manastırı’nın kuruluş süreci, 1187 yılında Kudüs’ün Selahaddin Eyyubi tarafından ele geçirilmesinin ardından yaşanan göçlere dayanıyor. Kıbrıs’a gelen Augustinusçu rahiplerin bölgeye yerleşmesiyle başlayan süreçte, manastırın ilk yapısı 1198-1205 yılları arasında tamamlandı.
Yapı, 13’üncü yüzyılda Lüzinyan Krallığı yönetiminde önemli ölçüde büyütüldü. Günümüze ulaşan mimari bölümlerin büyük kısmı Kral III. Hugh döneminde inşa edildi. Manastırın en iyi korunan alanları arasında bulunan kilise de aynı dönemin izlerini taşıyor.
14’üncü yüzyılda Kral IV. Hugh döneminde gerçekleştirilen çalışmalarla manastıra yeni bölümler eklendi. Avluyu çevreleyen revaklar ve tonozlu yemekhane, bu dönemde yapının mimari bütünlüğünü tamamlayan unsurlar arasında yer aldı.
Gotik Mimarinin İzleri Bellapais Manastırı’nda Yaşıyor
Doğu Akdeniz’deki Gotik mimari örneklerinden biri olan Bellapais Manastırı, taş işçiliği ve mimari ayrıntılarıyla dikkat çekiyor.
Manastırın yemekhanesi, tarihî yapının öne çıkan bölümlerinden birini oluşturuyor. Akdeniz yönüne açılan altı büyük pencere, doğu duvarındaki gül pencere ve rahiplerin yemek sırasında dinî konuşmalar yaptığı kürsü, günümüze ulaşan mimari unsurlar arasında bulunuyor.
Dış cephede yer alan kabartmalar da Orta Çağ taş ustalarının sanat anlayışını yansıtıyor. Kitap okuyan kadın ile sırtında merdiven taşıyan adam figürleri, yapının dikkat çeken taş süslemeleri arasında gösteriliyor.
Avludaki Roma Lahitleri Farklı Bir Amaçla Kullanıldı
Bellapais Manastırı’nın avlusunda Roma dönemine ait iki mermer lahit bulunuyor. Üst üste yerleştirilen bu tarihî eserler, geçmişte manastırda yaşayan rahipler tarafından el yıkama amacıyla kullanıldı.
Farklı dönemlere ait bu unsurlar, manastırın yalnızca mimari özelliklerini değil, geçmişteki günlük yaşamın izlerini de günümüze taşıyor.
Osmanlı Döneminde Manastırın Kullanımı Değişti
Kıbrıs’ın 1571 yılında Osmanlılar tarafından fethedilmesi, Bellapais Manastırı’nın tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı oldu.
Fetihle birlikte yapının Katolik manastırı olarak yürüttüğü dinî faaliyetler sona erdi. Manastır daha sonra Ortodoks Kilisesi’nin kullanımına bırakıldı.
Bellapais İsmi Nereden Geliyor?
Girne’ye bağlı Beylerbeyi köyünün diğer adı olan Bellapais, Fransızca kökenli “Abbaye de la Paix” ifadesiyle ilişkilendiriliyor. Türkçede “Barış Manastırı” anlamına gelen bu isim, yapının tarihî kimliğinin bir parçasını oluşturuyor.
Beşparmak Dağları’nın yamacında yaklaşık sekiz asırdır varlığını sürdüren Bellapais Manastırı, Kıbrıs’ın farklı tarihî dönemlerini bir araya getiren mimari mirasıyla öne çıkıyor.






