Nöbetçi Eczaneler
Bir kozmetik ürünün içinde yazan aktif maddeler gerçekten işe yarıyor mu?
Etkinlik, konsantrasyon, stabilite, biyoyararlanım ve pH dengesi… Cilt bakımında gerçek etkiyi belirleyen bilimsel kriterlere yakından bakalım.
Son yıllarda kozmetik raflarının önünde yaşanan manzarayı fark ediyor musunuz?
İnsanlar artık adeta çılgınlar gibi kozmetik ürün satın alıyor. Serumlar, ampuller, tonikler, maskeler… Her biri “yüksek konsantrasyon”, “klinik güç”, “aktif içerik teknolojisi” gibi iddialarla pazarlanıyor.
Bir ürünün üzerinde Vitamin C, niacinamide, arbutin, peptidler ya da glutatyon gibi güçlü içeriklerin yazıyor olması, çoğu zaman o ürünün etkili olduğu izlenimini yaratıyor.
Ancak işin bilimsel tarafına baktığımızda durum biraz daha farklı. Bir kozmetik ürünün içinde bir maddenin yazıyor olması, onun ciltte gerçekten etkili olacağı anlamına gelmez.
Çünkü bir aktif maddenin cilt üzerinde işe yarayabilmesi için yalnızca formül içinde yer alması yeterli değildir. Kozmetik biliminde bir içeriğin gerçekten etkili olabilmesi için bazı temel kriterler vardır.
Ben bunları danışanlarıma anlatırken dört ana başlık altında topluyorum: etkinlik, konsantrasyon, stabilite ve biyoyararlanım.
Son yıllarda buna eklenmesi gereken bir başka önemli unsur da formülün pH dengesidir.
Etkinlik: İçerik gerçekten işe yarıyor mu?
Her kozmetik içerik belirli bir amaçla kullanılır. Bazıları leke görünümünü azaltmaya yardımcı olur, bazıları kolajen üretimini destekler, bazıları ise cilt bariyerini güçlendirir.
Örneğin niacinamide cilt bariyerini destekleyen ve sebum dengesine yardımcı olan bir moleküldür. Arbutin melanin üretiminde görev alan tirozinaz enzimini baskılayabilir. Retinoidler ise kolajen üretimini uyarmasıyla bilinir.
Ancak bir içeriğin kozmetik ürünlerde yer almasının tek nedeni bilimsel etkinliği değildir. Bazen yalnızca popüler olduğu için de formüllere eklenebilir.
Bu nedenle ilk sorulması gereken soru şudur:
Bu içerik gerçekten bilimsel olarak etkinliği gösterilmiş bir molekül mü?
Konsantrasyon: O içerik gerçekten yeterli miktarda mı?
Bir kozmetik ürünün içerik listesinde yer almak, o maddenin etkili dozda bulunduğu anlamına gelmez.
Birçok ürün pazarlama açısından güçlü görünen içerikleri çok düşük oranlarda içerebilir.
Örneğin niacinamide üzerine yapılan çalışmaların büyük bir kısmı %2 ile %5 arasındaki konsantrasyonlarda gerçekleştirilmiştir. Ancak bazı kozmetik ürünlerde bu oran çok daha düşük olabilir.
Bu durumda içerik listesinde yazıyor olsa bile pratikte beklenen etkiyi göstermesi zorlaşır.
Stabilite: İçerik formül içinde bozuluyor mu?
Kozmetik dünyasında en az konuşulan ama en kritik konulardan biri stabilitedir.
Bazı aktif maddeler ışık, oksijen ve sıcaklıkla kolayca bozulabilir.
Vitamin C bunun en iyi bilinen örneklerinden biridir. Doğru formüle edilmediğinde hızla oksitlenir ve etkisini kaybeder.
Bu nedenle ambalajdan formülasyon teknolojisine kadar birçok faktör aktif maddelerin stabil kalabilmesi için büyük önem taşır.
Aksi halde ürünün üzerinde yazan içerik doğru olabilir ama zaman içinde etkisini kaybetmiş bir formül ile karşı karşıya kalabiliriz.
Biyoyararlanım: Cilt o içeriği gerçekten kullanabiliyor mu?
Belki de kozmetik biliminin en önemli ama en az bilinen kavramı biyoyararlanımdır.
Cilt, dış dünyaya karşı oldukça güçlü bir bariyere sahiptir. Bu bariyer vücudu korumak için vardır ve birçok molekülün derinin alt katmanlarına ulaşmasını zorlaştırır.
Bu nedenle bir aktif madde formül içinde bulunabilir ama cilt tarafından emilemiyorsa etkisini göstermesi oldukça güçleşir.
Modern kozmetik teknolojilerinde liposomal taşıyıcı sistemler veya mikro kapsülleme gibi yöntemler bu nedenle geliştirilmiştir.
Ama her ürün bu teknolojileri kullanmaz.
pH dengesi: Küçük bir rakam, büyük bir fark
Son yıllarda giderek daha fazla önem kazanan bir başka konu da formülün pH değeridir.
Cilt doğal olarak hafif asidik bir yapıya sahiptir ve genellikle pH 4.5 – 5.5 aralığında dengede kalır.
Bir kozmetik ürünün pH değeri yalnızca cilt bariyerini korumak açısından değil, aynı zamanda aktif maddelerin çalışabilmesi açısından da önemlidir.
Bazı içerikler yalnızca belirli pH aralıklarında etkili olabilir. Örneğin C vitamini düşük pH ortamında daha stabil çalışırken, bazı diğer aktifler daha nötr pH aralıklarında stabil kalır.
Bu nedenle bir ürünün etkinliği yalnızca içindeki maddelere değil, o maddelerin hangi ortamda formüle edildiğine de bağlıdır.
Daha fazla ürün değil, daha bilinçli seçim
Kozmetik sektörü bugün dünyanın en büyük endüstrilerinden biri. Her gün yeni bir içerik, yeni bir teknoloji ve yeni bir vaat karşımıza çıkıyor.
Ancak cilt bakımında asıl mesele ürün sayısını artırmak değil, doğru ürünü seçebilmek.
Bir kozmetik ürünün gerçekten etkili olabilmesi için:
• içeriğin bilimsel olarak etkin olması,
• yeterli konsantrasyonda bulunması,
• formül içinde stabil kalması,
• cilt tarafından kullanılabilir olması,
• ve doğru pH dengesinde hazırlanması gerekir.
Bu kriterler sağlanmadan yapılan vaatler çoğu zaman yalnızca iyi bir pazarlama hikâyesi olarak kalır.
Cildimiz söz konusu olduğunda ise belki de en doğru yaklaşım şudur:
Daha fazla kozmetik ürün değil, daha fazla kozmetik bilgisi.
Cilt bakımında asıl lüks, çok ürün kullanmak değil; ne kullandığını bilmektir.”
YORUMLAR