Nöbetçi Eczaneler
1.Süre Kavramı ve Hukuki Niteliği
Süre, TDK tarafından; “Bir olayın başı ile sonu arasında geçen zaman parçası” olarak tanımlanmıştır. Vergi işlemleri ve yükümlülüklerinde ‘kanuni ve idari süreler’; Kanunda açıkça yazılı olmayan hallerde 15 günden aşağı olmamak şartıyla bu süreyi, tebliği yapacak olan idare belirler ve ilgiliye tebliğ eder, şeklinde düzenlenmiştir.
Kanuni çerçevenin dışında, Vergi kanunlarıyla kabul edilen haller müstesna olmak üzere, mükellefiyete veya vergi sorumluluğuna mütaallik özel mukaveleler vergi dairelerini bağlamaz, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu madde 8 ile hak düşürücü ve hak kazandırıcı sürelerin amacı dışında ve keyfi olarak belirlenmesini engellemiştir.
‘Yasal süreler, doğrudan doğruya yasadan ötürü işlemeye başlarlar. Bu sürelere uyulup uyulmadığı yargı organlarınca re’sen denetlenir. Yasal sürelerin bir özelliği de kural olarak kesin oluşlarıdır. Bu süreler ancak yasalarda belirtilen nedenlerle uzatılabilir; idare ve yargı organları kural olarak bu süreleri uzatmaya ya da kısaltmaya yetkili değildir.’[1]
Süreler hukuki nitelikleri açısından; hak düşürücü, zamanaşımına ilişkin süreler, düzenleyici süreler ve müsamaha süreleri olarak düzenlenmiştir.
Hak düşürücü süreler, belirlenen sürede hakkın kullanılmaması sonucunda sahip olunan hakkın kaybedebilmesi,
Zamanaşımına İlişkin süreler, belirlenen sürenin dolması ile hakkın ortadan kalkması olarak düzenlenmiştir; Zamanaşımı vergi mükellefleri ve vergi sorumlularının yararına bir düzenleme olmasının dışında kamu kurumlarının zamanaşımı sürelerini takip etmesi açısından da etkin bir çalışma alanı sağlar.
Zamanaşımı, mükellefin bu hususta bir müracaatı olup olmadığına bakılmaksızın hüküm ifade eder.
Zamanaşımı, vergi yükümlülüğüne ilişkin olarak belirlenen süreler için vergi alacağının tarh ve tahakkuk ettirilmemesi nedeniyle, ilgili vergi alacağının tahsil edilememesi nedeniyle vergi borcunun sonlanması olarak karşımıza çıkar. Tahakkuk Zamanaşımı, Tahsil Zamanaşımı ve Ceza Kesmeye İlişkin Zamanaşımı olarak sınıflandırılır.
Tahakkuk (Tarh) Zamanaşımı: Vergiyi doğuran olay ile oluşan vergi alacağının vergi idaresi tarafından tebliğ edilememesi ile belirli bir sürenin sonunda vergi alacakları zamanaşımına uğrayacak ortadan kalkar. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile düzenlenmiştir. Buna göre vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar.
Tahakkuk zamanaşımında belirlenen sürenin dolması ile vergi alacağı için vergi idaresinin vergi mükellefi ve vergi sorumluları için vergi ihbarnamesi gönderme, ödeme emri gönderme veya vergi incelemesi yapabilme yetkisini sona erdirmektedir. Fakat vergi incelemesi zamanaşımını kesen ya da durduran unsurlardan biri değildir.
Tahsil Zamanaşımı: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Buna göre amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar.
Tahsil zamanaşımı ödenmemiş vergi alacağının vadesini takip eden yılından başından itibaren başlar.
Para cezalarına ilişkin özel kanunlarla yapılan düzenlemelere ilişkin zamanaşımı hükümleri saklıdır. Vergi mükellefi ve vergi sorumlusunun re’sen yapacağı ödemelerin tahsil edilmeyeceği ile ilgili bir hüküm bulunmamaktadır.
İdari para cezalarında tahsil zamanaşımı, idari yaptırım kararının kesinleştiği tarih olarak esas alınır.
Düzenleyici süreler, idare ve yargı organlarınca görevlerini yerine getirmeleri için belirlenen sürelerdir.
Müsamaha süreleri, Vergi yükümlülüklerinin ve ödevlerin yerine getirilmemesi ya da eksik yerine getirilmesine ilişkin sorumluluklarını kendiliğinden yerine getirmeleri halinde vergi cezalarına ilişkin vergi mükellefi ve vergi sorumlularının yararına olacak şekilde getirilen müsamaha hükümlerine ilişkin sürelerdir.
- Sürelerin Hesaplanması
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 18. Maddesi ile sürelerin hesaplanması düzenlenmiştir;
- Süre gün olarak belli edilmişse başladığı gün hesaba katılmaz ve son günün tatil saatinde biter;
- Süre hafta veya ay olarak belli edilmişse başladığı güne son hafta veya ayda tekabül eden günün tatil saatinde biter. Sürenin bittiği ayda, başladığı güne tekabül eden bir gün yoksa süre o ayın son gününün tatil saatinde biter;
- Sonu belli bir gün ile tayin edilen sürelerde, süre o günün tatil saatinde biter;
- Resmi tatil günleri süreye dahildir. Şu kadar ki, sürenin son günü resmi tatile rastlarsa tatili takibeden ilk iş gününün tatil saatinde biter.
Devamı bir sonraki yazımızda.
*Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.