15 YAŞ SINIRI BAŞLADI: YASA KAPIYI KİLİTLER, ANAHTAR HÂLÂ EVDE

1 Kasım 2026 itibarıyla Türkiye’de sosyal medyanın kapısında artık bir kimlik kontrolü var. 7578 sayılı Kanun’la getirilen ve uygulama ayrıntıları 10 Ekim’de Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle netleşen düzenlemeye göre sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamıyor. Yeni açılan her hesapta yaş, e-Devlet üzerinden üretilen bir “yaş doğrulama belirteci” ile kontrol ediliyor. Daha önce açılmış hesaplar için ise 31 Mart 2027’ye kadar süre tanındı.

Dijital itibar ve hesap güvenliği alanında çalışan biri olarak düşüncem açık: Bu düzenleme doğru yönde atılmış ve gecikmiş bir adım. Ancak bir yasanın Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla bir çocuğun ekran başında gerçekten korunması arasında ciddi bir mesafe var. Bu ayki yazımda o mesafeyi konuşmak istiyorum.

Kısaca ne değişti?

15 yaşın altındaki çocuklar artık sosyal medyada hesap açamıyor. Doğrulama sonucunda 15 yaşından küçük olduğu anlaşılan kullanıcıların mevcut hesapları, kendilerine bilgi verilerek kapatılacak. 15-18 yaş arasındaki gençlerin hesapları ise varsayılan olarak yüksek gizlilik ayarlarıyla açılacak. Bu hesaplarda canlı yayın kapalı olacak, hesap önerileri engellenecek ve kişiselleştirilmiş reklamlara sınırlama gelecek. Platformlar, ebeveynlerin kullanım süresini sınırlayabileceği ve ücretli işlemleri denetleyebileceği kontrol araçları sunmak zorunda. Dijital oyun platformları da yaş derecelendirmesi ve ebeveyn kontrolü yükümlülükleriyle kapsama alındı.

Yaptırımlar ağır. Kurallara uymayan platformlara küresel cirolarının yüzde 3’üne kadar idari para cezası verilebilecek. Uyum sağlanmazsa reklam yasağı, ardından yüzde 50’den başlayıp yüzde 90’a kadar çıkabilen bant daraltma uygulanabilecek.

Olumlu bulduğum bir ayrıntıyı da not etmek isterim. Yaş doğrulama belirteci kullanıcının kimliğini platforma taşımıyor; yalnızca 15 ve 18 yaş eşiklerinin geçilip geçilmediğini gösteriyor. Kişisel verilerin korunması açısından bu doğru bir tasarım tercihi. Öte yandan kişisel verilerin merkezileşmesi ve ifade özgürlüğü konusunda dile getirilen kaygıların da uygulama sürecinde şeffaf biçimde yanıtlanması gerekiyor.

Avustralya’dan gelen uyarı

Bu alanda dünyada ilk adımı Avustralya attı ve Aralık 2025’te 16 yaş altına sosyal medya yasağı getirdi. İlk haftalarda milyonlarca hesap kapatıldı. Ancak ülkenin internet düzenleyicisinin yaz aylarında yayımladığı araştırma çarpıcı bir tablo ortaya koydu: 16 yaş altındaki her 10 gençten 8’inden fazlası sosyal medyayı kullanmaya devam ediyordu. Bir kısmı daha az denetlenen platformlara geçmişti.

Türkiye’nin modeli daha sıkı. Avustralya’da doğrulama büyük ölçüde platformların “makul önlemlerine” bırakılmışken, bizde devlet destekli e-Devlet altyapısı kullanılıyor. Yine de şunu unutmamak gerekiyor: Çocuklar, yetişkinlerin tahmin ettiğinden çok daha yaratıcı. VPN’ler, yurt dışı platformlar, oyun içi sohbet alanları ve en önemlisi evdeki diğer hesaplar her zaman bir yol olarak duracak.

Asıl risk: Annenin, ablanın hesabı

Önümüzdeki dönemde en sık karşılaşacağımız senaryonun çocukların ebeveyn ya da büyük kardeş hesaplarından sosyal medyaya devam etmesi olacağını düşünüyorum. Bu durum iki ciddi sorun yaratıyor.

Birincisi, çocuk yetişkin hesabını kullandığı anda yasanın 15-18 yaş için öngördüğü tüm korumalar devre dışı kalır. Gizlilik ayarı, canlı yayın kısıtı ve reklam sınırlaması ortadan kalkar; çocuk, filtresiz bir yetişkin akışının içine girer.

İkincisi, o hesap ebeveynin kimliğiyle doğrulanmıştır. Çocuğun yaptığı her paylaşım, her mesaj ve her satın alma ebeveynin dijital kimliğine yazılır. Bir hesap ele geçirildiğinde ya da uygunsuz bir içerik paylaşıldığında muhatap, hesabın sahibi olur. Dijital itibar dediğimiz şey tam olarak budur: Çoğu zaman biz farkında olmadan, başkalarının eliyle şekillenir.

Yeni bir dolandırıcılık kapısı açıldı

31 Mart 2027’ye kadar milyonlarca yetişkin hesabının da yaş doğrulamasından geçmesi gerekiyor. Bu süreç, dolandırıcılar için eşsiz bir fırsat demek. “Hesabınız 24 saat içinde kapatılacak, yaş doğrulamasını hemen tamamlayın” gibi mesajların önümüzdeki aylarda telefonlarımıza sıkça düşeceğini öngörmek zor değil. Nitekim Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı da bu konuda uyarı yaptı. Ayrıca “1 Kasım’da tüm hesaplar kapanıyor” yönündeki mesajların gerçeği yansıtmadığı açıklandı.

Hesap güvenliği alanında en sık karşılaştığımız tablo değişmiyor: Aciliyet duygusu ve sahte bir bağlantı. Kural basit. Yaş doğrulaması yalnızca resmî e-Devlet kapısı ve kullandığınız uygulamanın kendi ekranları üzerinden yapılır. SMS ile gelen doğrulama kodları ve şifreler, kim isterse istesin, hiç kimseyle paylaşılmaz.

Markalar ve işletmeler için ne değişiyor?

Düzenleme yalnızca aileleri değil, işletmeleri de doğrudan ilgilendiriyor. Gençlere yönelik ürün ve hizmet sunan eğitim, oyun, giyim ve eğlence markalarının, 15-18 yaş grubuna kişiselleştirilmiş reklam kısıtı nedeniyle hedefleme stratejilerini gözden geçirmesi gerekiyor.

Daha az konuşulan bir risk ise işletme hesaplarının yönetimi. Pek çok işletmenin sosyal medya sayfası, bir çalışanın ya da ajansın kişisel hesabına bağlı durumda. Doğrulama sürecinde hesabın gerçekte kime ait olduğu sorusu gündeme gelecek. Bu tabloyu 31 Mart’ı beklemeden netleştirmek, hem erişim kaybını hem de olası itibar krizlerini önlemenin en kolay yolu.

Ebeveynlere beş öneri

Yasağı çocuğunuza bir ceza olarak değil, bir gerekçe olarak anlatın. “Devlet yasakladı” demek yerine sosyal medyanın neden bu yaşta risk taşıdığını konuşun.

Kendi hesabınızı çocuğunuza kullandırmayın. Kısa vadede kolaylık gibi görünen bu tercih, uzun vadede hem onun güvenliğini hem sizin dijital itibarınızı riske atar.

Mevcut hesaplarınızı son günü beklemeden ve yalnızca resmî kanallar üzerinden doğrulayın.

15-18 yaş arasındaki çocuğunuz için ebeveyn kontrol araçlarını onunla birlikte kurun. Gizlice yapılan denetim güveni zedeler; birlikte konulan kurallar ise kalıcı olur.

Oyun içi sohbetleri ve mesajlaşma ortamlarını da gözden kaçırmayın. Çocukların sosyal hayatı yalnızca bilinen platformlardan ibaret değil.

Teknoloji ve hukuk kapıyı kilitleyebilir; ancak bir çocuğun neden o kapıdan geçmek istediğini yalnızca ailesi anlayabilir. 15 yaş sınırının başarısını kanun maddelerinden çok, evlerde yapılacak konuşmalar belirleyecek.